Actinia equina.jpg
Afrikaanse rivier biotopen Afdrukken

Punkyfish.Nl 


West en Centraal Afrika worden doorkruist door vele rivieren. Bekend zijn onder andere Congorivier, de Ubanghi, de Niger, en de Gambia rivier.
Binnen de rivieren kunnen een aantal verschillende biotopen aangetroffen worden. De eerste biotoopbeschrijving zal zich toespitsen op de langzaam stromende delen en de zijtakken van genoemde Afrikaanse rivieren. Hierna volgt een biotoopbeschrijving van de stroomversnellingen in specifiek de Congorivier.

Biotoop: Langzaam stromende delen van de Afrikaanse rivieren

Water:

Onder invloed van de regenseizoenen kunnen de waterwaardes in de rivieren door het jaar heen nogal variëren. In de regentijd is het water zachter en zuurder. Dit is voor veel vissen ook de aanzet om eieren af te zetten. In de droge periode is het water wat harder en alkalischer.
De pH van het water is gemiddeld gesproken ongeveer neutraal (pH 6.9-7.2), en het water is over het algemeen vrij zacht (3-8 dH). De temperatuur ligt tussen de 24 en 27ºC.

Aquarium:

Het is belangrijk dat er in het aquarium veel schuilplaatsen voor de verschillende bewoners gecreëerd worden. Hier kunnen stenen, maar ook hout voor gebruikt worden. Voor op de bodem is fijn grind of zand geschikt. Een voedingsbodem is niet aan te raden, wel kunnen voedertabletten bij de planten die dit nodig hebben in de bodem gestopt worden. De verlichting mag 10-12 uur per dag aanstaan, maar dient niet te fel te zijn, omdat de meeste van deze rivierdelen in het tropisch regenwoud liggen en op z'n minst gedeeltelijk overschaduwd worden door de woudreuzen. Eventueel kan gebruik gemaakt worden van drijfplanten om het licht wat te dimmen. Het water moet een lichte stroming hebben en zuurstofrijk zijn. Dit kan bereikt worden door de filteruitlaat zo te plaatsen dat de uitstroom het wateroppervlak beweegt en in de rest van de bak voor een lichte stroming zorgt.

Planten:

In de langzaam stromende delen van de rivier is veel meer plantengroei te zien dan in de snelstromende delen. Dit biotoopaquarium mag daarom met flink wat planten worden ingericht. De afrikavaren, Bolbitis heudelotii, en de verschillende Anubiassoorten zijn geschikt om op het hout of tussen de stenen te planten. Een Afrikaanse Vallisneriasoort is de Vallisneria spiralis, dit is een geschikte achtergrondplant. Naaldgras, Eleocharis, komt behalve in Afrika ook in andere werelddelen voor (kosmopoliet), maar is goed te gebruiken als voorgrondbedekker. Wil je een originele West Afrikaanse Lelie, ga op zoek naar de tijgerlotus of Nymphaea lotus "zenkeri", Deze heeft mooie gemarmerde rode en groene bladeren en kan onder de juiste omstandigheden zelfs gaan bloeien. De bloemen zijn rood of blauw. Deze plant is echt de blikvanger voor dit biotoopaquarium. Eventueel kun je bij de lelie een voedertablet in de bodem stoppen. Doe dit alleen als je een groot aquarium hebt en een grote plant wil of als je graag wil dat de plant gaat boeien. Wil je de plant liever kleinhouden, geef dan niet teveel mest en snoei regelmatig. Een andere aparte West-Afrikaanse plant is de Crinum calamistratum met zijn lange gekroesde bladeren. Let op, deze plant heeft wel veel licht nodig.

Vissen:

Scholenvissen, die zich vooral ophouden in de midden/bovenlaag, zijn te vinden onder de Afrikaanse tetras (tandkarpers) denk aan: Phenacogrammus interruptus (Congozalm)(Foto bovenaan), Arnoldichthys spilopterus (Arnold's roodoogzalm) , Brycinus longipinnis (langvintetra) Alestopetersius (vroeger Hemigrammopetersius) caudalis (geelstaartkongozalm), Aplocheilichthys normani of A. luxopthalmus (lichtoogje).

Cichliden zijn vooral op en rond de bodem en in holen te vinden. De bekendste cichlide uit de Afrikaanse rivieren is, zeker weten,
de kersenbuikcichlide (Pelvicachromis pulcher). Deze vis is gemakkelijk te kweken en te sexen, bijna overal verkrijgbaar, goedkoop en bovendien een prachtige kleurrijke vis. Ook minder bekende Pelvicachromissoorten zoals de P. subocellatus en P. taeniatus zijn erg mooi en interessant.
Ook de
Anomalochromis thomasi , (african butterfly cichlid) is een makkelijke vreedzame cichlide, die makkelijk kweekt en geschikt is voor beginners. Verschillende Nanochromissoorten, zoals N. nudiceps komen ook veel voor in de Congobekken, maar kunnen vrij agressief zijn.
Ook grotere cichliden (als ruimte geen beperking is) zoals Chromidotilapia guentheri, Steatocranus tinanti (Leeuwenkopcichlide), Thysochromis ansorgii, diverse Tilapiasoorten en de juweel cichliden uit het geslacht Hemichromis, waarvan Hemichromis lifalili een van de vreedzamere soorten is, kunnen gekozen worden.
Vergeet niet dat de meeste cichliden nogal agressief kunnen worden tijdens de broedperiode. Een goed ingerichte bak met veel holletjes en schuilgelegenheden kan helpen om agressie of de gevolgen daarvan te verminderen. Een kweekbak is geen overbodige luxe om agressieve broedparen tijdelijk in onder te brengen.

De overige vissen in de West-Afrikaanse rivieren zijn zeer divers van uiterlijk en kunnen van het biotoop echt iets bijzonders maken. Er zijn verschillende soorten Synodontismeervallen te vinden, bijvoorbeeld S. haugi, S. nigriventris, S. eupterus, S. decorus, S. robertsi, en S. schoutedeni. Ook de killivis Epiplatys dageti (dwarsbandsnoekje) wordt gevonden in deze wateren. De klimbaarssoorten van het geslacht Ctenopoma  zijn labyrintvissen. Ze kunnen niet met kleine vissen gehouden worden, want die zien ze als voedsel. Ze blijken hun bek wonderbaarlijk ver te kunnen uitstulpen en opensperren waardoor ze in verhouding flinke prooien naar binnen kunnen werken. Zeer aparte en toch sierlijke vissen om te zien zijn de Mormyridae (olifantsvissen), de Afrikaanse mesvis en de Afrikaanse vlindervis Pantodon buchholzi

Ongewervelden:

In dit biotoop kan ook de Afrikaanse waaierhandgarnaal (Atyopsis gabonensis) gehouden worden. Hij filtert met de sierlijke waaiers aan zijn poten micro-organismen uit het water. Om dit te kunnen doen heeft dit dier behoefte aan een redelijke stroming.
De West-Afrikaanse puntslak, Pachymelania byronensis voelt zich ook thuis in dit biotoop. Dit is een rustige slak, die overdag actief is, met name rondom voedertijd. Hij eet voedselresten die op de bodem terecht komen en is absoluut geen planteneter. Deze slak graaft zich graag in de bodem. Een voordeel hiervan is, dat de bodem omgewoeld wordt en van zuurstof voorzien. De slak is levendbarend en plant zich prima voort in het aquarium. Het huisje wordt zo'n 5 cm lang en is bezet met puntjes.

Biotoop: Stroomversnellingen in de Congorivier

De Congorivier is op de Nijl na de grootste rivier van Afrika. Deze rivier voert water af uit een groot deel van West- en Centraal Afrika. De Congorivier en zijn zijtakken snijden vooral door tropisch regenwoud, maar stromen ook over de savanne. In het stroomgebied van de rivier leven circa 700 soorten vissen en ruim 200 soorten amfibieën. Op een aantal plaatsen komen stroomversnellingen en watervalletjes voor. De stroomversnellingen in dit gebied vormen de inspiratie voor de beschrijving van dit biotoop, maar soortgelijke stroomversnellingen bestaan in vele andere Afrikaanse rivieren.

Water:

Doordat de Congorivier twee maal de evenaar kruist voert de rivier water af van zowel het noordelijk als het zuidelijk halfrond. Dit heeft tot gevolg dat de seizoenen van beide kanten invloed hebben op de Zaïre rivier. De regentijd op het tropische noordelijk halfrond valt samen met de droge tijd in de zuidelijke tropen en andersom. De hoeveelheid water in de rivier schommelt daardoor veel minder dan de hoeveelheid water in een tropische rivier die maar aan 1 kant van de evenaar stroomt.
Het water in de rivier is neutraal tot licht basisch (pH: 7.0-7.5) en zacht tot matig hard (DH: 6-10), de temperatuur ligt tussen de 25 en 27 ºC.

Aquarium:

Door de turbulentie in de stroomversnellingen is het water in deze rivieren erg zuurstofrijk. Het water in het aquarium zal dus goed doorlucht moeten worden en er zal wat stroming moeten staan, dit kan bijvoorbeeld bereikt worden door aan de uitstroomslang van het potfilter een uitstroombuis met gaatjes te zetten en deze net boven het wateroppervlak in het aquarium te bevestigen. Een krachtige pomp kan worden gebruikt om de stroming na te bootsen, door deze schuin omhoog, richting het wateroppervlak, te richten, komt ook extra zuurstof in het water. Er dient een ruime open zwemruimte te zijn, maar wat grote afgeronde stenen, eventueel gecombineerd met savannehout creëren een natuurlijk aanzicht.
Het substraat kan bestaan uit fijn grind of zand. In de natuur is het water troebel door de stroming, zorg daarom voor niet te felle verlichting, daar houden de vissen niet van.

Planten:

Door de sterke stroming groeien er weinig planten in de stroomversnellingen. In het aquarium kunnen planten gebruikt worden, als ze goed verankerd zijn of beschermd tegen de stroming. Afrikaanse planten die geschikt zijn voor een snelstromende omgeving zijn o.a. de Afrikaanse watervaren (Bolbitis heudeloti) en de verschillende Anubias soorten. Zowel de watervaren als de Anubiassen zijn epifyten; je kunt ze op hout of steen laten groeien. De Anubias is endemisch voor de Afrikaanse rivieren, hij komt van nature alleen daar voor.

Vissen:

De glasmeervallen Eutropiellus buffei en Parailia congica zijn beide bijzondere scholenvisjes van zo'n 8 cm. Een groep van 6 tot 20 van één van deze vissen is een echte blikvanger. Verder komen diverse Afrikaanse tetra's in aanmerking: Arnoldichthys spilopterus, Distichodus sexfasciatus en Phenacogrammus interruptus. Ook diverse Synodontis soorten komen voor in het stroomgebied van de Congorivier. De S. brichardi en S. ornatipinnis zijn specifiek te vinden in de stroomversnellingen. De volgende cichliden komen voor in het stroomgebied van de Congorivier: Steatocranus casuanus, Hemichromis lifalili . Hemichromis thomasi, Teleogramma brichardi en diverse Lamprologus soorten. Ook de meervallen Chiloglanis cameroonensis en Chrysichthys ornatus voelen zich thuis in dit biotoop.

Ongewervelden:

In dit biotoop kan ook de Afrikaanse waaierhandgarnaal (Atyopsis gabonensis) voorkomen.

Zoals je ziet zijn er wat overlappingen tussen het eerste en het tweede biotoop...dit is niet zo gek aangezien ze achter elkaar in dezelfde rivier kunnen voorkomen. De meeste soorten uit het ene biotoop zullen het in het algemeen ook vrij goed doen in het andere biotoop. Een middenweg is dus ook mogelijk.

Bronnen:





 
RocketTheme Joomla Templates