Hypsopanchax_zebra.jpg
Maylandia zebra Afdrukken

De Mbunagroep is zeker de meest representatieve onder de cichliden die in aquarium gehouden worden. Alle zijn buitengewoon kleurrijk, sterk en vrij gemakkelijk na te kweken. Onder hen geniet Maylandia zebra sedert ongeveer 20 jaar een onophoudelijke populariteit.

 Velen onder jullie vragen ons een beetje meer te vertellen over de Mbuna's. Gelijk hebben jullie, want al is deze soort zeer goed gekend onder de ingewijden, de minder gespecialiseerde liefhebbers moeten ze nog altijd leren kennen. Wij hadden ze meegebracht in november 1987 samen met Labeotropheus trewavasae. Maylandia zebra was trouwens één van de eerst ingevoerde in Europa en zijn populariteit blijft intact, want hij is zeer mooi. Het is een relatief cilindervormige vis, met een lengte van om en bij de 12 cm.

De soort, door de liefhebber aanzien als typesoort, is een schitterend dier, lichtblauw, gestreept met donkerblauwe, naar zwart gaande verticale banden. Van achter naar voor neemt de helderheid geleidelijk aan af : de strepen zijn donkerder naarmate ze dichter bij de kop staan. Bij de mooiste exemplaren is de snuit bijna helemaal zwart, waardoor de lichtblauwe strepen op het voorhoofd op een buitengewone manier uitkomen. De uiterste rand van de aarsvin en soms ook van de rugvin is geaccentueerd door felgele eivlekken, goed zichtbaar wanneer de vis zich in een duistere ruimte bevindt.

De vrouwtjes zijn over het algemeen blauwachtig grijs met lichte strepen. Ze zijn veel minder mooi dan hun partner, maar er bestaan er die hen overtreffen, want in eenzelfde variëteit van Ps. zebra vinden we totaal verschillende kleurvarianten terug. Dit fenomeen wordt gewoonlijk "Polymorphisme" genoemd. Sommige zijn dus oranjegeel, nogal bleek en met vreemde zwarte vlekken. Gewoonlijk neemt men aan dat er in de natuur ongeveer 10 % van de vrouwtjes deze bijzondere karaktertrek vertonen. Deze gevlekte vrouwtjes worden door de liefhebbers soms "OB" (= orange blotch morph) genoemd, vooral in de Engelse tijdschriften. Sommige mannetjes (1 % ongeveer, volgens nogal onzekere statistieken) zijn zelf ook licht oranje met zwarte en blauwe vlekken. Deze "harlekijn-"zebra's zijn van een uitzonderlijke schoonheid, maar uiteraard gezien hun zeldzaamheid, veel duurder dan de standaard man. Onze Amerikaanse vrienden noemen ze "marmelade-cat". Al deze kleurverschillen binnenin eenzelfde soort hebben de meest ongevoelige aquariaan het water in de mond doen krijgen.

Talrijke andere kleurvariëteiten bestaan ook. Sommige vertonen zelfs verschillen in lichaamsbouw, in het bijzonder op de kaken, en zouden in de toekomst in een ander geslacht kunnen geplaatst worden.
Wij citeren:

  • Maylandia zebra spec. oranje rugvin
  • Maylandia zebra spec. zwarte rugvin
  • Maylandia zebra spec. chilumbae zeer helder
  • Maylandia zebra spec. gold met het mooie mosterdkleurige kleed
  • Maylandia zebra spec. bright blue of kobalt, eenvormig lichtblauw (de vrouwtjes zijn eveneens blauw en de dominante man heeft een nog helderder en nog schitterender kleed)

Maylandia zebra spec. oranje één der mooiste aquariumvissen, waarbij voor één keer het vrouwtje het mooist is, helemaal fel oranje van kleur : haar kleed "straalt" en men herkent ze gemakkelijk, zelfs als de bak veraf staat. Zij brengt wat variatie in het Mbuna-aquarium, waarin de blauwe kleur duidelijk domineert. De man is in de meeste gevallen donker blauw naar zwart toe. Het is ons al overkomen dat we oranje mannen hadden, waarbij ondanks alles de blauwe kleur van de vinnen het feeërieke aspect doet verdwijnen, eigen aan de vrouwtjes. Deze laatste soort, veelvuldig nagekweekt door de cichlidenliefhebbers, heeft het voordeel goedkoop te zijn en wat wil je nog meer? Er bestaan nog veel zeldzamer varianten, maar die zijn meestal zeer moeilijk te vinden in de handel ofwel gaat het om recente varianten. 

Zoals alle Mbuna's komt Maylandia zebra uit het grote Malawimeer. Toen wij nog kinderen waren, noemden onze aardrijkskundehandboek het Nyassameer. Deze binnenzee in het oosten van Afrika is ongeveer noord - zuid georiënteerd en is 550 km lang. De grootste breedte komt in de buurt van de 50 km.


Plaats van herkomst: het Malawimeer

Aan de rotskusten zijn de vissen erg talrijk. De Mbuna's gebruiken deze zone met neergestorte stenen waarvan de laag algen waarmee ze bedekt zijn, het essentiële voedselbestanddeel vormt. De passaatwinden en zelfs lichte stormen klutsen het oppervlaktewater van dit fantastische biotoop door elkaar, waardoor dit erg zuurstofrijk is. De pH is alkalisch, aangezien hij rond de 8,2 schommelt.

Het woord Mbuna komt van een lokaal dialect en betekent zoveel als "steenklopper". Inderdaad: de duiker die hen gaat bekijken, bemerkt een groot aantal van deze vissen die pikken en schrapen aan het lichte algentapijt dat het oppervlak van de rotsen bedekt. In deze groep vindt men, behalve de Maylandia, de soorten:

  • Cyathochromis 
  • Cynotilapia
  • Gephyrochromis
  • Iodotropheus
  • Labeotropheus
  • Labidochromis
  • Melanochromis
  • Microchromis
  • Petrotilapia
  • Pseudotropheus
  • Metriaclima

Het grootste deel van de Mbuna's, die relatief territoriaal zijn, zijn slechts weinig agressief als men de Maylandia van het complex elongatus en zowat alle Melanochromis buiten beschouwing laat. Laatstgenoemden, alhoewel zeer mooi en robuust, zijn spijtig genoeg zeer agressief en betekenen een rem op de verspreiding van deze cichliden in de aquariumwereld: in de jaren '70, werden zij als eerste op de markt aangeboden, maar hun erg strijdlustige karakter heeft heel deze fascinerende soort in een negatief daglicht gesteld.

Het aquarium

Maylandia zebra kan in geen al te klein aquarium gehouden worden: 250 liter lijkt het minimum. Een bak van 375 liter, met de afmetingen 150 x 50 x 50cm , is echter al meer aanvaardbaar. Het maximum is onbegrensd, bakken van 2 meter lengte zijn tegenwoordig immers heel gewoon. Uiteraard, als men 6 of 7 vissen van 3 cm lengte koopt, moet men ze niet verplicht onmiddellijk in een "zwembad" zetten. Zij kunnen in veel kleinere bakken ondergebracht worden, er evenwel rekening mee houdend dat het evenwicht in een kleine bak een onzekere zaak is en dat de groei geremd wordt omdat het volume beperkt is. Wanneer men verplicht is de vissen in een kleine bak te houden, moet men zich aan de volgende regels houden: een volwassen vis moet spaarzaam gevoederd worden en dieren in volle groei behoeven veelvuldige en regelmatige waterverversing.

De Maylandia zebra is, net zoals alle Mbuna's, niet kieskeurig op de watersamenstelling in zijn aquarium, een pH van 7,2 tot 7,4 wordt niettemin als een minimum aanzien. Het meeste leidingwater voldoet aan deze norm. Als ondanks alles het leidingwater toch te zacht en de pH te laag is, kan men in de filter enkele liter koraalzand of fijngestampte dolomiet plaatsen. De filtering is een element van vitaal belang voor het opgroeien van deze bedrijvige en gulzige vissen. Naargelang de populatie is een filtervolume van 3 tot 5 maal het volume van de bak nodig. Bovendien: een goede uitstromer veroorzaakt in het aquarium stromingen, gunstig voor een goede circulatie en dus een betere doorluchting in de bak.

We hebben tevens opgemerkt dat vissen die tegen een aanzienlijke stroming moeten opboksen, dikwijls minder agressief zijn dan die in een rustiger milieu. Een doorluchting via een diffuser wordt vaak gebruikt, hij zorgt voor een bijkomende lozing van koolzuurgas, waardoor de hoge Ph gehandhaafd wordt. Alle gebruikelijke filtermethodes (Droog-nat bioloog, buitenfilter, filter met druppelsysteem) kunnen gebruikt worden, zonder daarbij twee belangrijke zaken uit het oog te verliezen: namelijk het filtervermogen en het gemak om de filtermassa te reinigen. In elk geval zal geen enkel filtersysteem, hoe ingewikkeld ook, een regelmatige waterverversing overbodig maken.

Een temperatuur tussen 24 en 26° C is gewoonlijk aanbevolen. Wijzelf hebben, lang geleden, onze Mbuna's al in een buitenbassin overgebracht. De filtering mag er veel kleiner zijn en als het bad groot genoeg is zelfs helemaal afwezig, de luchtverversing blijft echter strikt vereist. In dit milieu kunnen ze oneindig grotere schommelingen verdragen dan in het aquarium, pieken tot 16( C zijn bij ons zonder problemen doorstaan! Deze zomerse experimenten zijn zeer interessant, want naast de gebruikelijke soorten voedsel, kan men er ook "van tevoren" levend voedsel inbrengen: Daphnia’s, Cyclops, enz. zonder de muggenlarven, die er zich ongetwijfeld zullen komen voortplanten, mee te tellen. Voor diegenen die een klein stukje land bezitten, kan dit experiment veel voldoening schenken en kan het vakantieprobleem op een elegante manier oplossen.


Rotsen in overvloed

Naar het voorbeeld van alle Mbuna's, is de inrichting van een aquarium voor Maylandia zebra van primordiaal belang. Inderdaad, het volstaat niet een decor te kreëren dat óns bevalt, het komt er vooral op aan een omgeving te ontwerpen die aan hun natuurlijke eisen voldoet. Opdat hij een normaal gedrag zou vertonen; m.a.w. territoriumvorming, slalommen tussen de rotsen, enz.; zullen talrijke stenen het voornaamste decor moeten uitmaken. Vooral als het aquarium tamelijk ruim is, mag men niet bang zijn er een grote hoeveelheid in te plaatsen, er echter wel voor zorgend dat er tussen de stenen voldoende vrije ruimte overblijft. Deze inrichting eigen aan deze vissen herinnert ons een beetje aan de opeenstapeling van dode koralen in zeeaquariums en hun functie is zo ongeveer identiek. In het midden van de bak zal niettemin een zandzone vrijgemaakt worden en, hoewel ze in het natuurlijk biotoop niet aanwezig zijn, worden enkele robuuste planten, genre Anubia of Ceratophyllum, over het algemeen met rust gelaten.
Ideaal is het om onze Maylandia zebra samen met andere Mbuna's te laten samenleven. Men zal zich altijd baseren op een verhouding van 4 liter water voor 1 cm vis, maar het is niet nadelig, integendeel, een relatief dichte populatie te hebben. De agressiviteit zal er gevoelig door afnemen. Daar zien we dus het belang van een krachtige filtering. Het samenleven met andere cichliden uit het Malawimeer (Aulonocara, Cyrtocara, enz.) is mogelijk in grote volumes, maar enkel wanneer men een stevige aquaristieke ervaring heeft. Deze mengeling, hoewel zeer interessant, is voorbehouden aan ervaren aquarianen. (zie Aquarium magazine nr. 28: Het Malawi-aquarium).


Pientere jongen

Het voedsel voor deze vissen bestaat uit droogvoer van goede kwaliteit, volwassen Artemia, diepvries Daphnia’s of Cyclops, garnalen of goed gereinigde en met kokend water overgoten mosselen. Enkele spinazieblaren worden ook dikwijls genomen. Voor de zoveelste keer, zoals voor alle cichliden uit de grote Afrikaanse meren: geen rode muggenlarven en nog minder hart of milt van runderen. Bij een goede verlichting zullen algen als bedekking op de stenen niet ontbreken en dat is een gewenste bijkomende voeding voor deze vissen.

De kweek van onze zebra is tamelijk gemakkelijk. Eigenaardig genoeg vonden verscheidene auteurs, waaronder de besten, dat Maylandia zebra moeilijker na te kweken was dan de andere Mbuna's. (cf. Henri Favré in "le Guide Marabout de l'Aquarium"). Zelfs in het aquarium van Nancy (nochtans gereputeerd), deden ze er langer over dan de andere om hun soort verder te zetten. We moeten toegeven dat we de reden van deze eerste moeilijkheden niet kennen. Tegenwoordig, wanneer alle parameters die we beschreven hebben, gerespecteerd worden, is er geen speciaal probleem. Deze soort is polygaam, we doen er dus best aan om voor iedere man verscheidene vrouwtjes te voorzien.

De paring gebeurt op de klassieke manier van de Afrikaanse muilbroeders: trillend en uitnodigend zwemmen om het vrouwtje aan te trekken naar de paarplaats die het mannetje heeft uitgekozen, de partners in T-vorm ten opzichte van elkaar draaiend. Gedurende deze fase worden de eieren beurtelings afgezet, bevrucht door de man en door het wijfje in de mond genomen. Deze zoekt dan een rustige plaats op gedurende de incubatietijd, die ongeveer drie weken duurt. Het wijfje uitvangen om ze in een apart aquarium de eitjes rustig te laten uitbroeden, zou een elegante oplossing kunnen zijn, ware het niet dat haar medebewoners haar door de lange afwezigheid mogelijks niet meer herkennen bij het terugzetten en ze haar dan ook zouden afmaken. Beter is het door het op een natuurlijke manier te laten gebeuren: daar het decor rijkelijk vol ligt met rotsen, vinden de jongen voldoende spleten en schuilplaatsen om zich gedurende de eerste weken te beschermen. In elk geval zal hun kans op overleven problematisch zijn als er Haplochromissoorten in de bak aanwezig zijn.

In geval van kweek in een aparte bak zijn Artemianaupliën, beschikbaar in elk seizoen, niet enkel praktisch maar tevens zeer geschikt voor een optimale groei. In de gemeenschappelijke bak is een behoorlijke groei vastgesteld zonder specifiek voer voor jongen. De snelheid en intelligentie waar de jongen tijdens het voeren bewijs van leveren, zijn bewonderenswaardig en een plezier voor het oog van alle bezoekers, groot en klein. Ze groeien vlug, maar we moeten enkele maanden geduld oefenen alvorens de mannetjes van de vrouwtjes te kunnen onderscheiden, behalve voor de oranje vorm: van bij de geboorte tonen de vrouwtjes een lichtgele kleur, terwijl de mannetjes donkerblauw zijn. Er blijft uiteraard het risico een lichtgekleurde man te hebben, maar dit komt alleszins niet vaak voor en zou zelfs eerder een geluk zijn.


Een voorbeeld om NIET na te volgen

Onlangs hadden wij een aquarium van 900 liter waarvan ongeveer alles (verlichting, filter) in panne was gevallen. Met een volledige herstelling in het vooruitzicht, verplaatsen van de vissen inbegrepen, hadden wij gedacht dat dit voorval niet lang zou moeten aanslepen, geen probleem dus. Ongelukkig genoeg kunnen wij te zijner tijd niet altijd doen wat zou moeten gedaan worden ... vooral wanneer het niet echt dringend is. Ik moet mij hier in het publiek verontschuldigen: het duurde lang, veel langer dan we gewenst hadden, 7 of 8 maanden! De bak werd gefilterd met een pomp met een capaciteit van slecht 600 l per uur, er was nagenoeg geen verlichting en we konden niets anders doen - op straffe van spoedige moeilijkheden - dan slechts spaarzaam voederen. De verwijten die ik mezelf maakte, werden weggeveegd bij het zien van de perfecte gezondheid waarin alle vissen in deze Malawibak zich bevonden, in het bijzonder een kolonie zebra's die, nochtans in tamelijk magere toestand, erg levendig waren en een grote zin tot paren vertoonden. In deze erbarmelijke bak bewonderden mijn vrienden ongelofelijk mooie mannetjes en jongen tussen de stenen. Dit tijdelijke niet na te volgen voorbeeld, bewijst de sterkte van deze vissen en hun groot aanpassingsvermogen.

Het ritme van tamtams van midden Afrika, de ondergaande zon aan de oevers van het Malawimeer in een nog maagdelijk Afrika, dit alles kunnen wij hebben in ons Malawi-aquarium ... zonder de meest typische van zijn vertegenwoordigers te vergeten, de prachtige Maylandia zebra.

 

 
RocketTheme Joomla Templates